İnsanların pek çok psikolojik sorunlarının ve hatta buna bağlı fiziksel sorunlarının çocukluk ve ergenlik döneminde yapılan yanlışlardan ve yaşanılan şeylerden kaynaklandığı düşünülürse bu dönemde atılan adımların ve alınan önlemlerin ne kadar önemli olduğu anlaşılır.

Bir ağaç gibi, tohumdan büyüyerek gelişip meyve verecek düzeye gelmesi için bir insanın doğumdan ölüme kadar yaşaması gereken gelişim dönemleri, atlatması gereken engeller vardır.

0-3 yaş bir çocuğun psikolojik ve fiziksel gelişimi için çok önemli bir dönemdir, anne-babayla iletişimi, bağımlılığı, ilk temaslar ve ilk öğrendiği şeyler, yaşadığı ortam, sütten kesilip diğer yiyeceklerle beslenmesi, yürümesi, konuşması, çevresiyle etkileşimi, tuvalet eğitimi, çevreyi tanıma isteğiyle birlikte anne-babadan bağımsız olmaya çalışması, okul öncesi başarması gerekenler, okulla birlikte yetişkin hayata adım atması ve ailenin dışındaki çevreye açılması bu çevrede yapması gerekenler, eğitime katılması, ergenlik dönemi, yetişkinliğe adım atılması ve sonrası bütün bu ve benzeri dönemler hakkında ne kadar bilgimiz var, dikkat etmemiz gereken şeyleri biliyor muyuz?

Doğumdan itibaren çocuğumuzun psikolojik ve fiziksel olarak neye ihtiyaç duyduğunu biliyor muyuz?

Bilinçli ve duyarlı bir anne-baba mıyız yoksa büyüklerimizden öğrendiklerimizle yetinip nasıl olsa büyür, karnı doyuyor, maddi ihtiyaçları da gideriliyor daha ne olsun diyen bir anne-baba mıyız?

Anne-babalığın ne olduğunu, bize emanet edilmiş bir varlığa karşı sorumluluklarımızın neler olduğunu, bir aileye sahip olmanın ne demek olduğunu, bunun bize ne gibi sorumluluklar verdiğini biliyor muyuz?

Çocuğunuzla sizin aranızda nasıl bir ilişki var, iyi bir iletişim kurabiliyor musunuz, onunla neler paylaşabiliyorsunuz, herhangi bir sorunu gelip size anlatabiliyor mu?

İlişkiniz mesafeli mi sıcak mı?

Sizden korkuyor mu yoksa sevgi ve saygıya dayanan bir bağlılığınız mı var?

Ona, kendisini sevmesini ve saygı duymasını, kendini ifade edebilmeyi, güvenmeyi öğretebildiniz mi? Sorumluluklarını biliyor mu ve yapıyor mu?

Arkadaşlarıyla ilişkileri nasıl?

Çekingen mi? İnsanların içindeyken, yapmak istediklerini rahatça yapabiliyor mu, kendini iyi ifade ediyor mu, yoksa o da pek çok insanın hayatını zehir eden acıyı, kendini ifade edememe, rahat konuşamama, çekinme, problemini mi yaşıyor?

Saldırgan mı? Kendisine ve çevresine zarar veriyor mu? (Bu sadece maddi değil manevi zarar da olabilir, alay etme, küçümseme, hor görme, merhamet etmeme, kullanma, sömürme gibi)

İnsanlarla kolay etkileşim kurabiliyor mu, rahat konuşabiliyor mu?

Merhametli mi, çalışkan mı, yardım sever mi, dürüst mü?

Okulun, okumanın ne demek olduğunu biliyor mu, neden okuması gerektiğini, öğrenmenin önemini, okulda neler yapması gerektiğini, sorumluluklarını, hangi zorluklarla karşılaşacağını ve bunlarla nasıl başa çıkacağını, nasıl dinlemesi gerektiğini, nasıl konuşması gerektiğini, nasıl ders çalışması gerektiğini biliyor mu? Öğretmen ve arkadaşlarıyla arası nasıl, iyi ilişkiler kurabiliyor mu?

Motivasyonu nasıl, öğrenmek için meraklı mı, istekli mi?

Kendini okulda ve sınıfta rahat ifade ediyor mu, rahat davranabiliyor mu?

Unutmayın, çocuğumuz aslında istekli ve çalışkan olduğu halde, çekingen olduğu, aşırı heyecanlandığı için, kendine güvenmediği için derslerinde ve okulda başarısız olabilir ve hak etmediği halde tembel damgası yiyip eğitimden soğuyabilir.

Çocuğumuzda dikkat dağınıklığı, kendine güvensizlik, aşırı hareketlilik, öğrenme güçlüğü (geç öğrenme), çekingenlik, utanma, saldırganlık, konuşma bozukluğu, iletişim bozukluğu, kendini ifade edememe, kıskançlık, aşırı kaygı, depresyon ve diğer özel problemler, özel eğitim gerektiren sorunlar olduğundan, çocuğun okul hayatı ve çevresiyle ilişkisi bozuk olabilir.

Ergen bir çocuğumuz varsa, bu dönemin bir insanın hayatındaki en önemli zamanlardan biri olduğunu bilmemiz gerekir. Çocuğumuz bizden iyice farklılaşacak ve belki de daha çok uzaklaşacaktır. Hem fiziki hem de ruhi pek çok değişiklik yaşayarak hayata kim olarak devam edeceğine karar verecektir.

Bir yandan kimlik oluştururken, bir yandan da yetişkinlik dönemine girmek için gereken adımları atmak zorunda kalacaktır. Tabi bunları yapabilmesi için bunalımlardan, gelgitlerden, sıkıntılardan, aile ve çevresiyle yaşayacağı sorunlardan geçmek zorundadır.

Ya sağlam bir kimlikle sağlıklı bir yetişkinliğe geçiş yapacaktır, ya da bir kimlik karmaşası, gelecek kaygısı, kendine güvensizlikle beraber yetişkinliğe geçmekte zorlanacaktır.

Peki siz bir anne-baba olarak bu döneme hazır mıyız, neler yapmamız gerekiyor?

Hangi önlemleri almamız ve ona nasıl yaklaşmamız gerektiğini biliyor muyuz? Gelecek için önemli adımların atıldığı bir dönemde ona ne kadar yardımcı olabiliyoruz , iletişim kurabiliyor muyuz,söylemek istediklerimizin hissettiklerimizin ne kadarını paylaşabiliyoruz?

En önemlisi de atacağımız küçük bir adımın çocuğumuzun hayatında çok önemli bir değişim yaratabileceğidir.Cesaretle atabildiğimiz adımlar bizim ve çocuğumuzun hayatını renklendirebilir.

Hayata küsmüş,dışarıdan iyi görünen ancak içinde fırtınalar kopan, kendine güvensiz,yaşadıklarından kaçarak, zevk aldığını sandığı şeyler yaparak , en güzel çağlarında enerjilerini boşa harcayan gençler olmamaları için onlarla, paranın ya da başka kaygıların engelleyemediği bir şefkatle ilgilenmemiz lazım.